Konkubinat a problemy podatkowe przy zakupie mieszkania – co orzekł NSA?

Czy przelew pieniędzy z prywatnego konta partnerki na konto partnera, jako wkład w zakup mieszkania, może oznaczać darowiznę? Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 października 2024 r. (III FSK 1463/22) pokazuje, że odpowiedź może być twierdząca. Dla wielu par żyjących w związkach nieformalnych to istotna przestroga.

Stan faktyczny

W związku partnerskim kobieta przekazała konkubentowi 41 000 zł na zakup mieszkania. Pieniądze te pochodziły z jej majątku osobistego i zostały użyte jako pierwsza rata przy zakupie nieruchomości, która została nabyta na wyłączną własność mężczyzny.

Organy podatkowe uznały, że przekazanie pieniędzy spełnia przesłanki darowizny i podlega opodatkowaniu na podstawie ustawy o podatku od spadków i darowizn. Podstawą był brak umowy pożyczki, brak obowiązku zwrotu środków oraz zeznania konkubiny, że pieniądze przekazała w celu realizacji wspólnego celu.

Argumenty podatników i urzędu

Partnerzy: wskazywali, że środki nie były darowizną, lecz formą współfinansowania mieszkania, które miało służyć im obojgu. Żądna ze stron nie traktowała ich jako jednostronnego przysporzenia. Podkreślono też, że przez lata mieszkali razem i wspólnie korzystali z lokalu.

Fiskus: powołał się na literalne brzmienie przepisów. Wskazał, że przekazanie środków było bezzwrotne, pochodziło z majątku jednej strony i powiększyło majątek drugiej, co wypełnia definicję darowizny z art. 888 Kodeksu cywilnego.

WSA kontra NSA

WSA we Wrocławiu uchylił decyzję fiskusa, wskazując, że organy nie wzięły pod uwagę realiów życia partnerów. Sąd uznał, że wspólne mieszkanie w lokalu może być formą ekwiwalentu za przekazane środki, a sam konkubinat wymaga innego podejścia niż czysto formalistyczne.

NSA uchylił ten wyrok i przyznał rację urzędowi. Wskazał, że brak podstaw prawnych do stosowania wobec konkubentów domniemania wspólności majątkowej. Fakt wspólnego zamieszkania nie wyklucza uznania bezzwrotnego przekazania pieniędzy za darowiznę.

Znaczenie wyroku NSA

Wyrok NSA potwierdza formalne podejście do związków nieformalnych:

• jeśli jedna strona przekazuje drugiej środki bezzwrotnie, nawet na wspólny cel,
• jeśli nie ma umowy pożyczki, udziału w akcie notarialnym czy współwłasności mieszkania,
• jeśli środki pochodzą z majątku osobistego jednej strony,

…to może to zostać potraktowane jako darowizna podlegająca opodatkowaniu.

Jak uniknąć problemów podatkowych?

1. Zawrzyj umowę pożyczki – dokumentuj przekazanie pieniędzy jako pożyczkę, z określonym terminem zwrotu i warunkami.

2. Udział we współwłasności – jeśli partnerzy finansują zakup razem, warto zadbać, aby oboje byli wpisani jako właściciele do księgi wieczystej.

3. Spisana umowa partnerska – mimo braku skutków w prawie podatkowym, może pomóc udokumentować zamiary stron.

4. Skonsultuj się z prawnikiem – kancelaria adwokacka w Łodzi lub w twoim mieście pomoże ocenić ryzyko podatkowe i zabezpieczy transakcję.

Związek nieformalny nie daje takich praw jak małżeństwo. Przekazanie pieniędzy partnerowi może zostać uznane za darowiznę, nawet jeśli chodzi o wspólny cel. Dla uniknięcia problemów warto zawczasu zadbać o odpowiednie dokumenty. Jeśli planujesz zakup mieszkania ze swoim partnerem lub partnerką i nie jesteś pewien, jak zabezpieczyć swoje interesy, skontaktuj się z nami. Adwokat Łódź z naszej kancelarii wyjaśni Ci, jak nie popełnić błędu i uniknąć opodatkowania tam, gdzie może go dać się uniknąć. Kancelaria adwokacka w Łodzi zadba o Twoją bezpieczeństwo prawne i majątkowe.